Psikologji/ Pse disa njerëz thonë gjithmonë “merrem unë me këtë”, edhe kur janë të rraskapitur?

Share This Article
“Lëre, merrem unë me këtë.” Një fjali që disa njerëz e thonë pothuajse automatikisht, edhe kur janë të lodhur, të mbingarkuar dhe nuk kanë më energji për të marrë përsipër përgjegjësi të tjera.
Në pamje të parë, kjo sjellje mund të duket si shenjë përgjegjshmërie, përkushtimi apo aftësie për të menaxhuar situatat. Por pas saj mund të fshihen mekanizma psikologjikë më kompleksë, që lidhen me nevojën për kontroll, vështirësinë për të deleguar dhe bindjen se gjithçka duhet të kalojë përmes nesh.
Kur marrja e përgjegjësive bëhet një zakon
Ka njerëz që e kanë të vështirë të thonë jo. Kur dikush kërkon ndihmë, ata përgjigjen menjëherë se do të merren vetë me problemin. Edhe kur kanë shumë angazhime, gjejnë mënyrën për të shtuar një tjetër detyrë në listën e tyre.
Me kalimin e kohës, kjo sjellje mund të kthehet në një model të përsëritur: personi bëhet ai që organizon, kujton, zgjidh dhe sigurohet që asgjë të mos mbetet pa u bërë.
Problemi është se përgjegjësia nuk ndahet më në mënyrë të barabartë. Një person përfundon duke mbajtur mbi vete jo vetëm detyrat e tij, por edhe ato që mund dhe duhet t’i përmbushin të tjerët.
Nevoja për kontroll dhe frika se të tjerët nuk do ta bëjnë siç duhet
Një nga arsyet që mund të qëndrojë pas kësaj sjelljeje është nevoja për të pasur kontroll mbi situatat.
Disa njerëz e kanë të vështirë t’ua besojnë të tjerëve një detyrë, sepse mendojnë se ajo nuk do të realizohet në mënyrën e duhur. Për këtë arsye, preferojnë ta bëjnë vetë, edhe nëse kjo u kushton kohë dhe energji.
Në raste të tjera, kjo sjellje mund të lidhet me perfeksionizmin dhe me bindjen se vetëm përmes përpjekjes personale mund të garantohet një rezultat i mirë.
Por kontrolli i vazhdueshëm ka një kosto: personi nuk arrin të shkëputet nga përgjegjësitë dhe mbetet vazhdimisht në gjendje gatishmërie.
Pse është kaq e vështirë të thuash jo?
Për disa njerëz, refuzimi nuk është thjesht një përgjigje negative. Ai shoqërohet me ndjenjë faji, frikë se do të zhgënjejnë të tjerët ose shqetësim se mund të konsiderohen egoistë.
Kështu, ata pranojnë më shumë sesa mund të përballojnë, duke vendosur nevojat e të tjerëve përpara të tyret.
Në disa raste, kjo mënyrë sjelljeje lidhet edhe me përvojat e mëparshme, ku personi ka mësuar se vlera e tij matet përmes dobisë, përkushtimit dhe aftësisë për të qenë gjithmonë i disponueshëm.
Kur lodhja nuk është vetëm fizike, por edhe mendore
Të marrësh vazhdimisht përsipër përgjegjësi mund të çojë në mbingarkesë mendore. Edhe kur puna fizike përfundon, mendja vazhdon të merret me atë që duhet bërë, me problemet e pazgjidhura dhe me nevojat e njerëzve të tjerë.
Personi mund të ndihet i irrituar, të ketë vështirësi për t’u çlodhur, të humbasë përqendrimin ose të përjetojë ndjesinë se nuk ka më hapësirë për veten.
Një tjetër pasojë është se të tjerët mësohen të mbështeten gjithmonë tek ai. Kështu krijohet një rreth vicioz: sa më shumë përgjegjësi merr përsipër një person, aq më shumë të tjerët presin që ai të vazhdojë t’i zgjidhë gjërat.
Të kërkosh ndihmë nuk është shenjë dobësie
Të jesh i përgjegjshëm nuk do të thotë të bësh gjithçka vetë. Një marrëdhënie e shëndetshme, qoftë në familje, në çift apo në punë, kërkon ndarje të përgjegjësive.
Të mësosh të delegosh, të thuash jo dhe të pranosh se nuk mund të jesh gjithmonë në dispozicion janë hapa të rëndësishëm për të mbrojtur mirëqenien emocionale.
Ndonjëherë, përgjigjja më e shëndetshme nuk është “merrem unë me këtë”, por “këtë herë duhet të merret dikush tjetër”.
Sepse të kujdesesh për të tjerët nuk duhet të nënkuptojë të harrosh vazhdimisht veten./ MeMjekun.com
Burimi: American Psychological Association (APA)
SHËNIM: Informacionet e publikuara në portalin MeMjekun.com kanë vetëm qëllim informues dhe në asnjë rast të zëvendësojë përcaktimin e diagnozës, përshkrimin e trajtimit apo raportin direkt mjek-pacient dhe vizitën te specialisti. Gjithmonë rekomandohet t’i drejtoheni mjekut apo specialistit për çdo shqetësim që të keni.