Share This Article
Për mijëra gra, marrja e një diagnoze të endometriozës mund të zgjasë me vite. Tani, një teknikë e re skanimi mund të ndihmojë në zbulimin e gjendjes më herët, sugjeron një studim pilot në Universitetin e Oksfordit.
Teknika përdor skanime të specializuara CT të kombinuara me një gjurmues molekular për të zbuluar zonat e endometriozës së hershme, e cila shpesh nuk zbulohet nga skanimet konvencionale.
Nëse konfirmohet në studime më të gjera, kjo mund të ndihmojë që gratë të japin një shpjegim për simptomat e tyre më herët, thonë shkencëtarët.
Endometrioza prek një në 10 gra në Mbretërinë e Bashkuar dhe shpesh është një gjendje e dhimbshme në të cilën qelizat e ngjashme me ato që veshin mitrën rriten diku tjetër në trup. Mund të duhen mesatarisht nëntë vjet për të marrë një diagnozë.
Simptomat mund të jenë të rënda dhe të gjera, nga periodat shumë të rënda deri te lodhja ekstreme dhe dhimbjet e barkut.
LEXO EDHE- Endometrioza, çfarë duhet të dimë
Njerëzit shpesh përfundojnë duke iu nënshtruar disa testeve, duke përfshirë ultratinguj dhe ndonjëherë skanime MRI.
Por këto skanime standarde nuk e dallojnë gjithmonë sëmundjen dhe kryesisht zbulojnë ndryshimet që shpesh shfaqen me sëmundje më të avancuara, thotë Dr. Tatjana Gibbons, studiuese kryesore në studim.
“Kjo do të thotë që shumë njerëz përballen me simptomat, pavarësisht se u thuhet se kanë rezultate normale të imazherisë. Marrja e një diagnoze më herët mund t’i ndihmojë njerëzit të marrin vendime dhe plane për jetën e tyre”, shton Dr. Gibbons.
“Një udhëtim shumë i gjatë”
Gabriella Pearson, bashkëthemeluese e organizatës bamirëse Menstrual Health Project, u diagnostikua me endometriozë në moshën 23 vjeç, pas më shumë se 10 vitesh përkeqësimi të simptomave dhe një numri diagnozash të gabuara.
33-vjeçarja thotë se nëse do të ishte “dëgjuar dhe diagnostikuar më herët, ajo do të kishte qenë në një pozicion shumë të ndryshëm tani”.
Endometrioza ka prekur zorrën, fshikëzën dhe vezoret e saj dhe e ka lënë me dëmtime të qëndrueshme.
“Për shkak të dhimbjes dhe ndërlikimeve, nuk isha në gjendje të përparoja me karrierën time dhe të shkoja në universitet”, thotë Pearson.
“Ka një efekt të mëtejshëm në aspektin e shëndetit mendor, financave, punës dhe pjellorisë. Pra, mendoj se nëse njerëzit diagnostikohen më herët dhe kanë një shans më të mirë për një cilësi të zgjatur jetese në një moshë më të re, kjo mund të ndihmojë vërtet.”
Pearson ishte vetëm 10 vjeç kur filluan periodat e saj, duke e lënë në agoni. Gjatë viteve ajo zhvilloi probleme të dhimbshme me stomakun me gjithçka që hante.
Iu tha se ishte “pjesë e të qenit grua”, pastaj iu atribuua sindromës së zorrës së irritueshme ose stresit.
Ajo shkoi te mjekët për gjashtë vjet para se të gjente një mjek të përgjithshëm i cili tha se kishte të ngjarë të kishte endometriozë.
“Ka qenë një udhëtim shumë i gjatë dhe ne patjetër kemi nevojë për më shumë saktësi kur bëhet fjalë për skanimet. Ne meritojmë diçka që është më konsistente dhe e besueshme për pacientët dhe është gjithashtu jo invazive. Për mua, unë kam pasur shumë vështirësi me një ultratingull invaziv, i cili ishte shumë i dhimbshëm,” thotë Pearson.
Ultratingulli i saj u interpretua ndryshe nga mjekë të ndryshëm.
Vite më vonë, ajo iu nënshtrua një ndërhyrjeje kirurgjikale, një laparoskopie, për të marrë një diagnozë përfundimtare sepse ndjeu se kishte nevojë të dinte vërtet se çfarë po ndodhte.
Gjetje të reja ‘vërtet emocionuese’
Edhe pse njerëzve mund t’u ofrohen disa trajtime pa një diagnozë përfundimtare, e vetmja mënyrë për të marrë një diagnozë përfundimtare për momentin është përmes një laparoskopie, ku një kamerë e vogël futet përmes një prerjeje të vogël në bark. Kjo mund të zgjasë me vite për të ndodhur.
Në studim, 19 persona me endometriozë të konfirmuar ose të dyshuar iu nënshtruan një skanimi të specializuar SPECT-CT së bashku me një injeksion të një gjurmuesi molekular të quajtur maraciclatide. Ai u ngjit në zonat ku po formoheshin enë të reja gjaku, që mendohet të jetë një pjesë kyçe e rritjes së hershme të endometriozës.
Teknika e re ishte në gjendje të zbulonte saktë praninë ose mungesën e endometriozës në 16 gra.
Dhe ajo zbuloi saktë 14 nga 17 rastet e endometriozës që u konfirmuan më vonë me anë të operacionit.
Dr. Gibbons thotë se gjetjet janë “emocionuese”.
Teknika “ofron një mjet shumë premtues diagnostikues dhe monitorues, veçanërisht për endometriozën sipërfaqësore peritoneale, që mendohet të jetë një formë e hershme e sëmundjes, e cila është lloji më i zakonshëm dhe megjithatë më i vështiri i endometriozës për t’u identifikuar”.
Dr. Lucy Whitaker, gjinekologe dhe studiuese në Universitetin e Edinburgut, e cila nuk ishte e përfshirë në studim, thotë se ekziston një “nevojë e dëshpëruar për teknika të reja jo-invazive të imazherisë”.
“Këto janë të dhëna paraprake vërtet emocionuese që kanë nevojë për studime të mëtejshme”, thotë ajo. “Nëse konfirmohen, kjo na jep një mundësi reale për të ndërhyrë në një fazë më të hershme dhe për t’i ndihmuar njerëzit të marrin një diagnozë dhe potencialisht të marrin në konsideratë trajtimin më herët”, vijon Dr. Lucy.
Teknika e re mund të ketë një rol në mënyrën se si ndryshon sëmundja me kalimin e kohës dhe si funksionojnë edhe opsionet e ndryshme të trajtimit.
Dr. Whitaker shton se skanimet dhe gjurmuesi përfshijnë ekspozimin ndaj rrezatimit, i cili duhet të merret në konsideratë dhe të vihet në kontekstin e rreziqeve të kryerjes së një laparoskopie për shembull.
Puna është botuar në revistën Lancet Obstetrics, Gynaecology and Women’s Health dhe është udhëhequr nga departamenti Nuffield i shëndetit të grave dhe riprodhues në Universitetin e Oksfordit dhe Serac Healthcare.
Simptomat për të cilat duhet të keni kujdes:
• dhimbje të forta menstruale që ju pengojnë të kryeni aktivitetet normale
• perioda të rënda
• lodhje ekstreme
• dhimbje në pjesën e poshtme të barkut, shpinës dhe zonës së legenit
• dhimbje gjatë urinimit ose jashtëqitjes
• dhimbje gjatë ose pas seksit
• dhimbje ose gjakderdhje në zona të tjera, përfshirë gjoksin
• vështirësi në ngjizje
• humor i ulët/ MeMjekun.com
Burimi: BBC